Zmiany technologiczne w zakładzie a pozwolenie zintegrowane. Kiedy modernizacja uruchamia nowe obowiązki środowiskowe?

Spis treści:

1. Zmiana technologii a pozwolenie zintegrowane: od czego zacząć?
   • Kiedy wymagane jest pozwolenie zintegrowane?
   • Jak sprawdzić, czy instalacja wymaga pozwolenia zintegrowanego?
   • Czy zmiana technologii wymaga pozwolenia zintegrowanego?
2. Kiedy trzeba zmienić pozwolenie zintegrowane?
   • Rozbudowa zakładu a pozwolenie środowiskowe
   • Zwiększenie mocy produkcyjnej a pozwolenie zintegrowane
   • Zmiana parametrów instalacji a obowiązki środowiskowe
   • Zmiana procesu technologicznego a środowisko
3. Jakie są inne obowiązki środowiskowe przy rozbudowie firmy?
   • Wpływ modernizacji na emisję zanieczyszczeń
   • Zmiana instalacji a decyzja środowiskowa
4. Jak wygląda aktualizacja pozwolenia zintegrowanego?
5. Co grozi za brak aktualizacji pozwolenia środowiskowego?
6. FAQ
7. Bibliografia
8. Przypisy

Zmiana technologii a pozwolenie zintegrowane: od czego zacząć?

Pozwolenie zintegrowane oparte o dyrektywę IED (dawniej IPPC, od ang. Integrated Pollution Prevention and Control) jest wymagane dla instalacji, które mogą powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych lub środowiska jako całości i są objęte przepisami wdrażającymi dyrektywę IED¹. Zasady jego wydawania określają art. 201–219 ustawy Prawo ochrony środowiska. Wniosek składa się najczęściej do marszałka województwa. 

Kiedy wymagane jest pozwolenie zintegrowane?

Katalog instalacji IPPC (obecnie IED), dla których trzeba uzyskać pozwolenie zintegrowane, określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz.U. 2014 poz. 1169). 

Typowe przykłady instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego:

• instalacje do spalania paliw o mocy co najmniej 50 MW, 
• instalacje chemiczne (kwasy, tworzywa, nawozy), 
• instalacje przetwarzania odpadów niebezpiecznych powyżej 10 t/dobę, 
• fermy powyżej 40 000 stanowisk drobiu,
• zakłady produkcji papieru czy płyt drewnopochodnych².

Pozwolenie zintegrowane określa w jednej decyzji warunki emisji do powietrza, wód i gleby, gospodarki odpadami oraz monitoringu – zastępuje tym samym kilka pozwoleń cząstkowych³.

Czy zmiana technologii wymaga pozwolenia zintegrowanego?

Zmiana technologii nie zawsze wymaga zmiany pozwolenia – zależy, czy wpływa na warunki określone w pozwoleniu i czy ma charakter istotny. 

„Istotna” zmiana instalacji to taka zmiana sposobu jej działania lub rozbudowa, która może powodować znaczące zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko⁴ – np. wzrost emisji, zmiana rodzaju lub charakteru emisji bądź zwiększenie skali działalności (zwłaszcza gdy samo w sobie kwalifikowałoby instalację do obowiązku uzyskania pozwolenia zintegrowanego⁵).

Kiedy trzeba zmienić pozwolenie zintegrowane?

Jeśli zmiana instalacji jest istotna, prowadzący musi uzyskać zmianę pozwolenia przed jej wprowadzeniem. W przeciwnym razie działa bez wymaganego pozwolenia, za co grożą surowe sankcje. Prowadzący może też poinformować organ o planowanych zmianach – wzór takiej informacji dostępny jest w serwisie biznes.gov.pl. Na jej podstawie urząd oceni, czy trzeba zmienić pozwolenie zintegrowane, czy też nie.

W określonych sytuacjach to organ może wezwać do złożenia wniosku o zmianę pozwolenia, w szczególności gdy: 

• przeprowadzi analizę pozwolenia po publikacji konkluzji BAT, pojawią się nowe techniki BAT umożliwiające ograniczenie emisji (instalacje wymagające pozwolenia zintegrowanego muszą spełniać wymogi ochrony środowiska oparte na najlepszych dostępnych technikach);
• rutynowo okresowo zweryfikuje pozwolenie;
• zmieni się oddziaływanie instalacji na środowisko;
• zmienią się przepisy o ochronie środowiska;
• prowadzący zamierza prowadzić badania nad nową techniką.

Termin na złożenie wniosku wynosi co do zasady 6 miesięcy od wezwania. Do nowych konkluzji BAT instalację należy dostosować w terminie do 4 lat od ich publikacji⁶.

Rozbudowa zakładu a pozwolenie środowiskowe

Rozbudowa instalacji (np. o nową linię produkcyjną, nowe urządzenia) wymaga zmiany pozwolenia, jeśli modyfikuje jej parametry. W praktyce nowe urządzenia zwykle zwiększają skalę produkcji instalacji. Jeśli po rozbudowie łączne parametry urządzeń tego samego rodzaju, powiązanych technologicznie, przekraczają progi z rozporządzenia z 27 sierpnia 2014 r., zmiana co do zasady jest istotna.

Przykład

Zakład chemiczny dodaje trzeci reaktor. Zdolność produkcyjna nowego reaktora nie przekracza progów z rozporządzenia, ale łączna zdolność produkcyjna instalacji już tak. Rozbudowa stanowi wtedy zmianę istotną i wymaga uprzedniej zmiany pozwolenia zintegrowanego. 

Zwiększenie mocy produkcyjnej a pozwolenie zintegrowane

Pod uwagę bierze się nominalną, maksymalną zdolność produkcyjną instalacji, a nie jej faktyczne wykorzystanie. Tak określono progi w rozporządzeniu z 27 sierpnia 2014 r. (np. ≥ 50 MW, powyżej X t/dobę). Planując zwiększenie mocy, prowadzący może złożyć informację o zmianie albo – gdy skala wzrostu wskazuje na zmianę istotną – od razu wniosek o zmianę pozwolenia.

Przykład: 

Uruchomienie trzeciej zmiany bez zmian technicznych w instalacji nie zwiększa jej nominalnej zdolności produkcyjnej. Inaczej jest przy wymianie urządzeń na wydajniejsze lub dobudowie linii – jeśli łączna moc lub zdolność produkcyjna przekracza próg z rozporządzenia, zmiana co do zasady ma charakter istotny.

Zmiana parametrów instalacji a obowiązki środowiskowe

Modyfikacja parametrów procesu – temperatury, ciśnienia, przepływu czy czasu retencji – nie zawsze zwiększa moc instalacji, ale może zmieniać wielkość lub charakter emisji. Podobnie zresztą jak rozszerzenie katalogu wytwarzanych odpadów, np. o nowy odpad niebezpieczny. Jeśli zmiana może wpływać na warunki pozwolenia, prowadzący powinien złożyć informację albo wniosek o zmianę pozwolenia.

Przykład: 

Zakład przetwórczy rozbudowuje instalację chłodniczą o sprężarkę i skraplacz, ale nie zwiększa ilości czynnika chłodniczego. Rozbudowa nie wpływa na oddziaływanie instalacji i taka sytuacja zwykle nie wymaga zmiany pozwolenia.

Zmiana procesu technologicznego a środowisko

Zmiana paliwa, surowca lub technologii produkcji ingeruje w sposób funkcjonowania instalacji i może wpływać na warunki określone w pozwoleniu. Jeśli zmienia się wielkość lub charakter emisji, zwykle konieczna jest aktualizacja pozwolenia.

Przykład: 

Zastąpienie gazu ziemnego biomasą zmienia charakter emisji, a ponieważ pozwolenie określa warunki dla konkretnego paliwa, to zmiana wymaga jego aktualizacji. Modernizacja ograniczająca emisję nie stanowi natomiast zmiany istotnej w rozumieniu prawa ochrony środowiska, ale może wymagać zmiany pozwolenia, jeśli modyfikuje jego warunki.

Jakie są inne obowiązki środowiskowe przy rozbudowie firmy? 

Zmiana pozwolenia zintegrowanego to jedno, ale modernizacja instalacji często uruchamia równolegle inne procedury środowiskowe. 

Wpływ modernizacji na emisję zanieczyszczeń

Jeśli modernizacja wpływa na emisję, może uruchomić dodatkowe obowiązki środowiskowe, niezależnie od samej zmiany pozwolenia, zwłaszcza w obszarze granic emisji BAT-AEL, standardów jakości powietrza i poziomu hałasu.

1. Emisje z modernizowanej instalacji muszą mieścić się w poziomach BAT-AEL wynikających z konkluzji BAT dla danej branży. Jeśli modernizacja zwiększy emisję, prowadzący powinien sprawdzić, czy nadal się w nich mieści, oraz – jeśli wymagają tego konkluzje BAT – rozszerzyć monitoring o nowe parametry. 

Wyjątkowo organ może dopuścić odstępstwo od tych poziomów, jeśli ich dotrzymanie wiązałoby się z nieproporcjonalnie wysokimi kosztami w stosunku do korzyści dla środowiska, ale to trzeba szczegółowo uzasadnić. 

2. Gdy zakład znajduje się w strefie, w której stwierdzono przekroczenia standardów jakości powietrza, a modernizacja zwiększa emisję substancji powodującej zanieczyszczenie powietrza, organ może przeprowadzić postępowanie kompensacyjne⁷. Inwestor musi wtedy wykazać ograniczenie emisji z innego źródła (własnego lub cudzego) na tym samym obszarze.
3. Jeśli po modernizacji instalacja nie dotrzymuje dopuszczalnych poziomów hałasu poza terenem zakładu, a środki techniczne nie wystarczają do ich osiągnięcia, konieczne może być utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania wokół zakładu.

Zmiana instalacji a decyzja środowiskowa

Jeśli planowana modernizacja wykracza poza zakres przedsięwzięcia objętego dotychczasową decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach (DŚU) – zmienia jego parametry, charakter lub skalę, inwestor zwykle występuje o nową DŚU, równolegle ze zmianą pozwolenia zintegrowanego. To temat na oddzielny artykuł, ale najważniejsze są w nim trzy kwestie: 

• zakaz „salami slicing” – przedsięwzięcia powiązane technologicznie liczy się jako jedno, nawet jeśli są realizowane etapami;
• sumowanie parametrów – przy kolejnych rozbudowach parametry sumuje się z poprzednimi, o ile nie były objęte wcześniejszą DŚU⁸;
• na etapie wniosku o pozwolenie na budowę organ może stwierdzić konieczność powtórzenia oceny oddziaływania na środowisko, jeśli przedsięwzięcie odbiega od opisanego w DŚU⁹.

Niezależnie od procedury DŚU, organ ochrony środowiska może jeszcze wymagać sporządzenia przeglądu ekologicznego¹⁰, gdy stwierdzi możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, np. po skargach mieszkańców lub kontroli WIOŚ. 

Jak wygląda aktualizacja pozwolenia zintegrowanego? 

1. Prowadzący instalację ustala, czy planowana zmiana jest istotna w rozumieniu przepisów.
2. Składa do organu, który wydał pozwolenie zintegrowane, informację o planowanej zmianie albo od razu wniosek o zmianę pozwolenia (jeśli jest pewny, że zmiana jest istotna). Urząd ma 30 dni na ocenę, czy zmiana wymaga zmiany warunków pozwolenia.
3. Do wniosku o zmianę pozwolenia prowadzący instalację dołącza dane wymagane w art. 184 i 208 POŚ związane z planowanymi zmianami, m.in.:
   • wyszczególnienie rodzajów odpadów przewidzianych do wytwarzania, jeśli zmiana obejmuje gospodarkę odpadami;
   • informacje o planowanych okresach funkcjonowania instalacji w warunkach odbiegających od normalnych (rozruch, postoje, awarie);
   • operat przeciwpożarowy zaopiniowany przez komendanta powiatowego (miejskiego) PSP, w zakresie spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, dla instalacji objętych wymogami ustawy o odpadach;
   • kopię decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeśli była wymagana dla zmiany.
4. Wnosi opłatę skarbową (50% stawki za wydanie pozwolenia: około 1005,50 zł albo 253 zł dla MŚP¹¹) oraz – jeśli zmiana ma charakter istotnej zmiany instalacji – opłatę rejestracyjną. 
5. Organ prowadzi postępowanie. Co do zasady ma 6 miesięcy na wydanie decyzji. Ze zmienionej instalacji można korzystać dopiero po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia zintegrowanego.

Co grozi za brak aktualizacji pozwolenia środowiskowego?

Jeśli prowadzący instalację nie zaktualizuje pozwolenia zintegrowanego, WIOŚ może wstrzymać użytkowanie instalacji¹², a za wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów poniesie opłaty podwyższone o 500%¹³. Za eksploatację instalacji bez pozwolenia grozi ponadto kara aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny¹⁴. Pozwolenie może też zostać cofnięte bez odszkodowania.

Od decyzji organu można się odwołać, ale spór zwykle ciągnie się latami, jak pokazuje przykład sprawy fabryki płyt wiórowych w Biskupcu. 

Pozwolenie zintegrowane wydane w 2019 r. zaskarżyły organizacje ekologiczne i Prokurator Regionalny w Białymstoku, zarzucając niezgodność z wcześniejszą DŚU. WSA w Olsztynie uchylił je w 2022 r. (sygn. II SA/Ol 424/20). Od tego wyroku wniesiono skargi kasacyjne do NSA, co uruchomiło kilkuletnie postępowanie kasacyjne. Dopiero w styczniu 2026 r. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (sygn. III OSK 384/23). Aby zachować ciągłość produkcji, spółka musiała w międzyczasie wystąpić o nowe pozwolenie. Spór trwa już ponad siedem lat.

FAQ:

1. Czy trzeba zmieniać pozwolenie po modernizacji zakładu?

Nie zawsze. Zmiana pozwolenia jest konieczna, jeśli modernizacja ma charakter istotny (może znacząco zwiększać negatywne oddziaływanie na środowisko) albo wpływa na warunki określone w pozwoleniu. Przy mniejszych zmianach prowadzący może zwrócić się do organu z informacją o planowanej zmianie. 

2. Czy zmiana surowca wymaga zgłoszenia środowiskowego?

Zmiana surowca oznacza zmianę sposobu funkcjonowania instalacji, która może wpływać na rodzaj i wielkość emisji, a tym samym na warunki pozwolenia. Jeśli nowy surowiec zmienia profil emisji, prowadzący powinien wystąpić o zmianę pozwolenia zintegrowanego. Jeśli zmiana jest neutralna dla środowiska, najlepiej poinformować o niej organ, który oceni konieczność aktualizacji pozwolenia.

3. Czy zwiększenie produkcji wymaga nowych pozwoleń?

To zależy, czy rośnie nominalna zdolność produkcyjna instalacji. Jeśli zwiększenie produkcji wynika z rozbudowy lub wymiany urządzeń, a łączne parametry instalacji przekraczają próg z rozporządzenia z 27 sierpnia 2014 r., zmiana wymaga aktualizacji pozwolenia (wraz z wyszczególnieniem środków technicznych mających ograniczać emisje). 

Bibliografia:

1. Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy, Zmiana pozwolenia zintegrowanego, https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou1617?selected_institution=0 (dostęp 23.04.2026).

2. Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy, Poinformowanie o planowanych zmianach w instalacji objętej pozwoleniem zintegrowanym, https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou1618?selected_institution=0 (dostęp 23.04.2026).

3. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/rodzaje-instalacji-mogacych-powodowac-znaczne-zanieczyszczenie-18120967 (dostęp 23.04.2026).

4. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/przedsiewziecia-mogace-znaczaco-oddzialywac-na-srodowisko-18895096 (dostęp 23.04.2026).

5. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/prawo-ochrony-srodowiska-16901353/art-214 (dostęp 23.04.2026).

6. Ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/oplata-skarbowa-17316423 (dostęp 27.04.2026).

7. Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/udostepnianie-informacji-o-srodowisku-i-jego-ochronie-udzial-17497783 (dostęp 23.04.2026).

8. Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. II SA/Ol 424/20, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/5D7BC89067 (dostęp 23.04.2026).

9. Wyrok NSA, sygn. III OSK 384/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/039DC08452 (dostęp 23.04.2026).

Przypisy:

1. Art. 201 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/prawo-ochrony-srodowiska-16901353 (dostęp 23.04.2026). ↩︎
2. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/rodzaje-instalacji-mogacych-powodowac-znaczne-zanieczyszczenie-18120967 (dostęp 23.04.2026).
   ↩︎
3. Art. 182 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. ↩︎
4. Art. 3 pkt 7 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. ↩︎
5. Art. 214 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. ↩︎
6. Art. 215–216 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. ↩︎
7. Art. 225 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. ↩︎
8. § 3 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/przedsiewziecia-mogace-znaczaco-oddzialywac-na-srodowisko-18895096 (dostęp 23.04.2026). ↩︎
9. Art. 88 Ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/udostepnianie-informacji-o-srodowisku-i-jego-ochronie-udzial-17497783 (dostęp 23.04.2026). ↩︎
10. Art. 237 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. ↩︎
11. Załącznik do Ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/oplata-skarbowa-17316423 (dostęp 27.04.2026). ↩︎
12. Art. 365 ust. 1 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. ↩︎
13. Art. 292 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. ↩︎
14. Art. 351 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. ↩︎