Apr 14, 2026 .

Projekt UD224 a proces inwestycyjny. Co planowane zmiany w decyzjach środowiskowych mogą oznaczać dla przedsiębiorców?

W grudniu 2025 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło projekt obszernej nowelizacji ustawy OOŚ (nr projektu UD224). Przewiduje ona m.in. przeniesienie kompetencji w zakresie decyzji środowiskowych z gmin na powiaty, elektronizację postępowań oraz zmiany w dokumentacji i zakresie analiz środowiskowych. Na ile nowe regulacje rzeczywiście przyspieszą proces uzyskiwania DŚU? Jakie nowe obowiązki spoczną na inwestorze? I gdzie zwiększy się ryzyko proceduralne?

Spis treści:

Co zakłada proponowana nowelizacja ustawy OOŚ (nr projektu UD224)?
Jaki jest kontekst zmian w ustawie OOŚ?
- Dlaczego resort proponuje zmiany w procedurach administracyjnych?
- Jak nowelizacja ustawy OOŚ może wpłynąć na proces inwestycyjny?
Jakie zmiany w decyzjach środowiskowych proponuje resort?
Nowelizacja ustawy OOŚ – stan obecny (marzec 2026) a proponowane zmiany
FAQ
Bibliografia

Co zakłada proponowana nowelizacja ustawy OOŚ (nr projektu UD224)?

Projekt nowelizacji ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (tzw. ustawy OOŚ) przewiduje kompleksową reformę procedury uzyskiwania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (DŚU – decyzji środowiskowej). Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) w projekcie nr UD224 proponuje liczne zmiany, m.in:

przeniesienie kompetencji do wydawania DŚU z gmin na starostów;
elektronizację postępowań w nowym systemie SOPOOŚ;
nowe wymogi w zakresie dokumentacji (m.in. analiza emisji świetlnych, rozszerzone wariantowanie);
kary za realizację inwestycji bez DŚU i procedurę legalizacji;
możliwość wydłużenia konsultacji społecznych z 30 do 60 dni;
nową opłatę za wydanie decyzji środowiskowej (do 50 tys. zł).

W chwili publikacji tego artykułu projekt jest na etapie konsultacji publicznych i opiniowania (marzec 2026). Większość przepisów miałaby wejść w życie 30 dni od ogłoszenia ustawy, reforma właściwości organów 1 stycznia 2027 r., a elektronizacja postępowań w systemie SOPOOŚ 1 stycznia 2028 r.

Jaki jest kontekst zmian w ustawie OOŚ?

Dlaczego resort proponuje zmiany w procedurach administracyjnych?

Ustawa OOŚ obowiązuje od 2008 r. i była wielokrotnie nowelizowana, ale nigdy tak szeroko jak zakłada projekt UD224. Impulsem do reformy są problemy napotykane w praktyce stosowania aktualnych przepisów prawa – zarówno przez inwestorów i projektantów, jak i organy administracji oraz organizacje ekologiczne.

W uzasadnieniu projektu resort wskazuje m.in.:

niewystarczającą specjalizację gmin w prowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko;
archaiczność obiegu dokumentów papierowych;
brak skutecznych sankcji za realizację inwestycji bez decyzji środowiskowej;
zastrzeżenia Komisji Europejskiej dotyczące zgodności polskich przepisów z dyrektywami unijnymi.

Wprowadzenia części proponowanych zmian wymaga również implementowana w Polsce unijna dyrektywa RED III (2023/2413), która zobowiązuje państwa członkowskie do skrócenia i uproszczenia procedur wydawania zezwoleń dla inwestycji w odnawialne źródła energii.

Jak nowelizacja ustawy OOŚ może wpłynąć na proces inwestycyjny?

Ryzyko przejściowego spowolnienia (2027–2028). Jednoczesna zmiana organu właściwego i wdrożenie nowego systemu IT mogą oznaczać przejściowe wydłużenie postępowań – starostwa musiałyby najpierw zbudować kompetencje, a SOPOOŚ przejść fazę rozruchu. Choć więc nowe rozwiązania mają docelowo przyspieszyć i uprościć postępowania, w pierwszej fazie mogłyby osiągnąć skutek odwrotny do zamierzonego.

Wzrost kosztów przygotowania inwestycji. Nowe wymogi w zakresie dokumentacji – zwłaszcza dane przestrzenne w formacie wektorowym, analiza emisji świetlnych i rozszerzone wariantowanie – mogłyby znacząco podnieść koszt opracowania raportu OOŚ. Nowelizacja przewiduje ponadto opłatę za wydanie DŚU (do 50 tys. zł), która zastąpiłaby dotychczasową opłatę skarbową wynoszącą zaledwie 205 zł.

Większa kontrola organu nad kształtem inwestycji. Organ zyskałby możliwość wskazania innego wariantu realizacji przedsięwzięcia niż proponowany przez inwestora, a w razie braku zgody – odmowy wydania decyzji. Jeśli ustawa wejdzie w życie, inwestor powinien staranniej przygotować warianty i liczyć się z koniecznością modyfikacji projektu już na etapie postępowania środowiskowego.

Istotne sankcje finansowe. Dotychczas ustawa nie przewidywała kar za brak DŚU. Projekt wprowadza natomiast kary administracyjne sięgające 20 mln zł, co zmienia kalkulację ryzyka dla przedsięwzięć realizowanych bez wymaganej decyzji i w wielu przypadkach mogłoby się wiązać z koniecznością wstrzymania prac inwestycyjnych.

Planujący inwestycje w perspektywie lat 2027–2028 powinni więc śledzić przebieg prac legislacyjnych oraz z wyprzedzeniem dostosować harmonogramy przedsięwzięć i budżety na dokumentację środowiskową.

Jakie zmiany w decyzjach środowiskowych proponuje resort?

Projekt UD224 to jedna z najobszerniejszych nowelizacji ustawy OOŚ od czasu jej uchwalenia – liczy kilkadziesiąt stron. MKiŚ proponuje wiele, czasem daleko idących zmian, ale z perspektywy inwestora przygotowującego się do postępowania środowiskowego najistotniejsze dotyczą poniższych obszarów.

Zmiana kompetencji organów

Projekt zakłada przeniesienie kompetencji do wydawania decyzji środowiskowych z wójtów, burmistrzów i prezydentów miast na starostów.

Resort uzasadnia tę zmianę niskim poziomem specjalizacji gmin. Dla większości urzędów gminnych postępowania OOŚ to sprawy incydentalne, a ich prowadzenie opiera się głównie na stanowiskach organów opiniujących i uzgadniających. Starostwa, które prowadzą już bardziej skomplikowane postępowania, np. wydają integrated permits dla mniejszych instalacji, miałyby zapewnić wyższy poziom merytoryczny i szybsze rozpatrywanie wniosków. Dodatkowym argumentem jest zniesienie konfliktu interesów – dziś gmina nierzadko wydaje DŚU dla inwestycji, której sama jest inwestorem.

Skuteczniejsze informowanie stron i większy udział społeczeństwa w postępowaniu

Projekt nowelizacji ustawy OOŚ przekształca kilka zasad, które w nowym brzmieniu wpłynęłyby pozytywnie na interesy stron postępowania, w tym zwiększyły rolę społeczeństwa w procesie wydawania decyzji środowiskowych.

Zawiadomienie przez obwieszczenie byłoby stosowane dopiero od 20 stron postępowania (obecnie od 10). Poniżej tego progu organ doręczałby pisma bezpośrednio każdemu uczestnikowi – miałoby to zwiększyć pewność, że zainteresowani rzeczywiście otrzymają informację o postępowaniu.
Termin na składanie uwag i wniosków przez społeczeństwo pozostałby co do zasady 30-dniowy, ale organ mógłby go wydłużyć do 60 dni ze względu charakter sprawy. Uwagi złożone po terminie lub wniesione do niewłaściwego organu nie podlegałyby rozpatrzeniu. Wyłączona zostałaby też możliwość przywrócenia terminu na ich złożenie. Zmiana zwiększyłaby rolę społeczeństwa w postępowaniu, ale i zdyscyplinowała tryb wnoszenia uwag.
Obowiązek informowania organu o zmianie właściciela nieruchomości w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia – jak dotąd w praktyce martwy przepis – zostałby wykreślony.

Elektronizacja postępowań i system SOPOOŚ

Resort planuje uruchomić System do Obsługi Postępowań w zakresie Ocen Oddziaływania na Środowisko (SOPOOŚ) – system elektroniczny (teleinformatyczny) prowadzony przez GDOŚ, który ma przyspieszyć i uprościć postępowania oraz scentralizować i ułatwić dostęp do informacji.

Inwestor, który złożyłby wniosek o DŚU przez SOPOOŚ, prowadziłby dalszą korespondencję z organem wyłącznie w formie elektronicznej. Poprzez system możliwa byłaby także wymiana dokumentacji między organem prowadzącym postępowanie a organami opiniującymi i uzgadniającymi oraz udostępnianie dokumentacji społeczeństwu i składanie przez nie uwag online. Złożenie wniosku w formie papierowej pozostałoby jednak dopuszczalne – postępowanie byłoby wówczas prowadzone na dotychczasowych zasadach.

Jeśli ustawa wejdzie w życie, wdrożenie zasadniczej części SOPOOŚ MKiŚ planuje na 1 stycznia 2028 r., a niektóre funkcjonalności (np. obsługa postępowań odwoławczych) zamierza uruchamiać w kolejnych etapach.

Zmiany w dokumentacji OOŚ

Omawiany projekt nowelizacji przepisów upraszcza część wymogów formalnych, ale jednocześnie wprowadza nowe. Najważniejsze zmiany obejmują:

Podpis raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (raportu OOŚ) – raport musiałby podpisać tylko autor lub kierujący zespołem autorów, a nie jak dotąd cały zespół.
Postać elektroniczna raportu OOŚ i karty informacyjnej przedsięwzięcia – inwestor składający wniosek w formie papierowej musiałby dołączyć raport OOŚ i KIP również w postaci elektronicznej. Przy składaniu wniosku przez SOPOOŚ wersja papierowa nie byłaby wymagana.
Dane przestrzenne – do wniosku trzeba by było dołączyć dane w formacie wektorowym przedstawiające teren planowanego przedsięwzięcia oraz obszar w odległości 100 m od jego granic. Szczegółowe standardy danych określiłoby rozporządzenie.
Mniej załączników papierowych – MKiŚ proponuje znieść wymóg dołączania mapy sytuacyjno-wysokościowej, a kopię mapy ewidencyjnej zastąpić wyrysem. Gdyby inwestor składał wniosek do starosty, odpadłby też obowiązek dołączenia wypisów z rejestru gruntów – starosta mógłby pozyskać te dane samodzielnie.

Rozszerzenie zakresu analizy środowiskowej

Oprócz wprowadzenia zmian w dokumentacji projekt rozszerza zakres analiz wymaganych w raporcie OOŚ i przekształca zasady wariantowania przedsięwzięć.

Zanieczyszczenie światłem – proponowane przepisy uwzględniają obowiązek włączenia do raportu OOŚ analizy emisji świetlnych związanych z realizacją przedsięwzięcia. Dotychczas prawo nie regulowało tej kwestii wprost, choć organy często wymagały takich analiz.
Warianty przedsięwzięcia – inwestor byłby ponadto zobowiązany przedstawić wariant wybrany do realizacji, racjonalny wariant alternatywny i racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Jeśli wariant wybrany byłby jednocześnie najkorzystniejszym dla środowiska, wystarczyłaby jedna alternatywa. Celem zmiany jest dostosowanie polskich przepisów do dyrektywy EIA (w sprawie oceny skutków wywieranych przez przedsięwzięcia na środowisko).
Większe uprawnienia organu – organ prowadzący postępowanie mógłby wskazać za zgodą inwestora wariant inny niż proponowany (jeśli uzasadniałyby to szczególne uwarunkowania środowiskowe), a razie braku zgody inwestora – odmówić wydania decyzji. Obecnie możliwości organu w tym zakresie są znacznie bardziej ograniczone.

System kar i procedura legalizacyjna

To zupełnie nowe rozwiązania w ustawie OOŚ. Obecnie przepisy nie przewidują kar za realizację przedsięwzięcia bez wymaganej DŚU ani procedury, która pozwalałaby taką decyzję uzyskać po fakcie. Projekt UD224 je wprowadza.

Kary administracyjne wymierzane byłyby przez wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska za podjęcie lub zrealizowanie przedsięwzięcia bez ważnej DŚU oraz za prowadzenie prac pomimo wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej. I byłyby dotkliwe, w najwyższym wymiarze sięgając 20 milionów złotych.

Podmiot, który zrealizował lub realizuje przedsięwzięcie bez DŚU, mógłby jednak wystąpić o jej wydanie w terminie 60 dni od dnia, w którym dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do złożenia wniosku. Zgodnie z projektem do takiego wniosku inwestor dołączałby analizę rozwiązań alternatywnych, a raport OOŚ przedkładał w ciągu 18 miesięcy (zamiast 3 lat).

Brak wniosku lub odmowa wydania decyzji otwierałyby RDOŚ drogę m.in. do wystąpienia o stwierdzenie nieważności decyzji inwestycyjnej lub wstrzymanie robót budowlanych.

Przedsięwzięcia pilne

Projekt upraszcza ponadto procedurę zwalniania przedsięwzięć z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania i uzyskania DŚU, przewidzianą w dyrektywie EIA dla wyjątkowych przypadków. Dotychczasowe rozporządzenie Rady Ministrów zastąpiłaby szybsza w trybie uchwała, a zwolnienie mogłoby objąć każde przedsięwzięcie z katalogu – nie tylko jak dotychczas inwestycje strategiczne.

Nowelizacja ustawy OOŚ – stan obecny (marzec 2026) a proponowane zmiany

Tab. 1. Porównanie najważniejszych obszarów procedury wydawania decyzji środowiskowych między stanem obecnym a proponowanym w projekcie UD224. Źródło: opracowanie własne na podstawie Ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz projektu nowelizacji tej oraz niektórych innych ustaw (nr projektu UD224).

Obszar	Stan obecny	Projekt UD224
Organ właściwy do wydania DŚU	Wójt, burmistrz, prezydent miasta	Starosta (od 1 stycznia 2027 r.)
Próg dla zawiadomień przez obwieszczenie	Powyżej 10 stron postępowania	Powyżej 20 stron postępowania
Termin na uwagi i wnioski społeczeństwa	30 days	30 dni z możliwością wydłużenia do 60 dni
Forma złożenia wniosku o DŚU	Papierowa lub przez ePUAP	Papierowa lub elektroniczna przez SOPOOŚ (od 1 stycznia 2028 r.)
Podpis raportu OOŚ	Cały zespół autorów	Autor lub kierujący zespołem
Postać elektroniczna raportu OOŚ / KIP	Niewymagana	Obowiązkowa obok wersji papierowej
Dane przestrzenne lokalizacji przedsięwzięcia	Brak wymogu formatu wektorowego	Obowiązkowy załącznik w formacie wektorowym
Mapa sytuacyjno-wysokościowa	Wymagana dla niektórych przedsięwzięć	Zniesienie wymogu
Wypisy z rejestru gruntów	Dołącza inwestor	Pozyskuje starosta z urzędu
Analiza emisji świetlnych w raporcie OOŚ	Brak wyraźnej podstawy prawnej	Obowiązkowa
Minimalna liczba wariantów w raporcie OOŚ	Dopuszczalny 1 wariant alternatywny	Wariant wybrany + alternatywny + najkorzystniejszy dla środowiska (ostatni może być tożsamy z wybranym).
Uprawnienie organu do wskazania innego wariantu	Ograniczone – głównie gdy wariant inwestora jest niemożliwy do realizacji.	Za zgodą inwestora, gdy uzasadniają to uwarunkowania środowiskowe; przy braku zgody – odmowa wydania decyzji.
Kary za realizację inwestycji bez DŚU	Brak	Od 5 000 zł do 1 000 000 zł za określone naruszenia.Od 100 000 do 20 000 000 za realizację przedsięwzięcia bez decyzji środowiskowej.
Legalizacja przedsięwzięcia bez DŚU	Brak procedury	Możliwa – wniosek w terminie 60 dni; raport OOŚ w ciągu 18 miesięcy.
Umorzenie postępowania przy braku raportu OOŚ	Niemożliwe	Wniosek uznany za wycofany po 3 latach od zawieszenia; organ umarza postępowanie.
Zwolnienie z OOŚ (przedsięwzięcia pilne)	Rozporządzenie RM; tylko inwestycje strategiczne.	Uchwała RM; możliwe dla każdego przedsięwzięcie z katalogu.
Opłata za wydanie DŚU	205 zł (opłata skarbowa)	Do 50 tys. zł (szczegóły w rozporządzeniu)

Jeśli wejdą w życie, nowe przepisy mogą istotnie zmienić przebieg postępowań środowiskowych – warto przygotować się na nie z wyprzedzeniem. W dostosowaniu dokumentacji i procedur do nowych wymogów pomaga doradztwo środowiskowe i wsparcie wyspecjalizowanych firm, takich jak Eko-Projekt. Zapraszamy na konsultacje.

FAQ:

1. Kiedy nowelizacja ustawy OOŚ?

Rada Ministrów planuje przyjąć projekt w I kwartale 2026 r. Większość przepisów miałaby obowiązywać 30 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, zmiana właściwości organów od 1 stycznia 2027 r., a elektronizacja postępowań przez SOPOOŚ od 1 stycznia 2028 r.

2. Co może zmienić w decyzjach środowiskowych nowelizacja ustawy OOŚ z 2025 r.?

Projekt m.in. przenosi kompetencje w sprawie wydania decyzji środowiskowych z gmin na powiaty, wprowadza elektronizację postępowań, nowe wymogi dokumentacyjne (m.in. obowiązkową analizę emisji świetlnych, co najmniej dwa warianty alternatywne przedsięwzięcia) oraz system kar za realizację przedsięwzięć bez DŚU.

3. Jakie kary grożą za realizację inwestycji bez decyzji środowiskowej?

Obecnie (marzec 2026) ustawa OOŚ nie przewiduje kar za brak DŚU. Jeśli projekt jej nowelizacji z 2025 r. (nr UD224) wejdzie w życie, wprowadzone zostaną administracyjne kary pieniężne za realizację przedsięwzięcia bez wymaganej decyzji w wysokości od 100 tys. do 20 mln zł.

Bibliografia:

1. Art. 71–87 Ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/udostepnianie-informacji-o-srodowisku-i-jego-ochronie-udzial-17497783 (dostęp 20.03.2026).

2. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Projekt ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw, https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-udostepnianiu-informacji-o-srodowisku-i-jego-ochronie-udziale-spoleczenstwa-w-ochronie-srodowiska-oraz-o-ocenach-oddzialywania-na-srodowisko-oraz-niektorych-innych-ustaw8 (dostęp 20.03.2026).

3. Projekt ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw wraz z uzasadnieniem i oceną skutków regulacji, https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405602/katalog/13177800#13177800 (dostęp 20.03.2026).