Decyzje środowiskowe dla biogazowni i biometanowni
W Polsce działa już 209 biogazowni1. Każda z nich produkuje czystą energię i wartościowy nawóz, który nie podlega takim ograniczeniom jak obornik czy gnojowica. Pomimo zdecydowanych korzyści dla środowiska i systemu energetycznego kraju biogazownie mogą czasami w odczuciu społecznym budzić wątpliwości w zakresie zanieczyszczeń gleb i wód gruntowych oraz oddziaływania odorowego. Między innymi dlatego dla części takich inwestycji prawo wymaga uzyskania stosownych decyzji i pozwoleń.
Jakie procedury środowiskowe obowiązują biogazownię rolniczą? Jak uzyskać decyzję środowiskową dla biogazowni? I czy biometanownia wymaga osobnej decyzji środowiskowej?
Spis treści:
- Biogazownia a prawo ochrony środowiska: 5 najważniejszych informacji na start
- Jakie trzeba uzyskać pozwolenia i decyzje środowiskowe dla biogazowni/biometanowni?
- Co to jest decyzja środowiskowa dla biogazowni i jak ją uzyskać?
- Jakie pozwolenia środowiskowe są potrzebne do budowy biogazowni?
- Okiem eksperta: Jakie błędy najczęściej popełniają inwestorzy podczas kwalifikacji biogazowni?
- FAQ
- Bibliografia
- Przypisy
Biogazownia a prawo ochrony środowiska: 5 najważniejszych informacji na start
- O konieczności uzyskania decyzji środowiskowych dla instalacji odnawialnych źródeł energii decyduje głównie ich rodzaj i moc. Die Umweltbescheide są wymagane dla biogazowni rolniczych o mocy powyżej 0,5 MW, a organ wydający decyzję może jeszcze nałożyć ocenę oddziaływania na środowisko (OOŚ).
- Dla biogazowni przekraczających progi wydajności lub nominalną moc cieplną określone w rozporządzeniu trzeba uzyskać pozwolenia zintegrowane. Od mniejszych biogazowni często wymaga się pozwoleń sektorowych lub zgłoszenia instalacji organowi ochrony środowiska.
- Jeśli inwestycja obejmuje produkcję biometanu, dokumentacja środowiskowa powinna uwzględniać także moduł oczyszczania biogazu, sprężanie, magazynowanie i przyłącze do sieci.
- Od 2023 r. wybrane biogazownie rolnicze mogą korzystać z ułatwień wprowadzonych tzw. specustawą biogazową – np. zlokalizować instalację na gruntach rolnych (do 1 ha) bez zmiany ich przeznaczenia czy szybciej uzyskać decyzję o warunkach zabudowy.
- Rozpoczęcie eksploatacji instalacji wymaga wpisu do rejestru wytwórców biogazu rolniczego prowadzonego przez Dyrektora Generalnego KOWR.
Jakie trzeba uzyskać pozwolenia i decyzje środowiskowe dla biogazowni/biometanowni?
Wymagania środowiskowe dla biogazowni/biometanowni zależą głównie od jej mocy i zdolności produkcyjnej. Prezentujemy je w poniższej tabeli.
Tab. 1. Obowiązkowe procedury środowiskowe dla biogazowni. Źródło: opracowanie własne.
| Procedura | Kiedy jest wymagana? | Podstawa prawna |
| Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach (DŚU) | Gdy biogazownia jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko. – Dla instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego o mocy elektrycznej powyżej 0,5 MW lub produkującej równoważną ilość biogazu rolniczego wykorzystywanego do innych celów. – Dla biogazowni nierolniczych (instalacji do przetwarzania odpadów innych niż niebezpieczne) o wydajności od 10 t/dobę lub o całkowitej pojemności 25 000 t. | Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, art. 71 ust. 1–2.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, § 3 ust. 1 pkt 47 i 82. |
| Pozwolenie zintegrowane | Z reguły dla większych instalacji, które prowadzą:– odzysk lub unieszkodliwianie odpadów innych niż niebezpieczne z wykorzystaniem fermentacji beztlenowej od 100 t/dobę;– unieszkodliwianie lub odzysk produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego powyżej 10 t/dobę;– spalanie paliw w instalacjach o nominalnej mocy co najmniej 50 MW. | Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, art. 201 ust. 1–2.Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, załącznik: ust. 1 pkt 1, ust. 5 pkt 3 lit. c oraz ust. 6 pkt 7. |
| Pozwolenia sektorowe lub zgłoszenie instalacji | Gdy instalacja nie wymaga pozwolenia zintegrowanego.Najczęściej dotyczą emisji gazów lub pyłów do powietrza, poboru wód i odprowadzanie ścieków lub wód opadowych oraz zbierania lub przetwarzania odpadów. Mniejsze źródła emisji często nie wymagają pozwolenia; wystarczy zgłosić instalację organowi ochrony środowiska. | Prawo ochrony środowiska, art. 15 i 180–181.Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, art. 389.Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, art. 41. |
Co to jest decyzja środowiskowa dla biogazowni i jak ją uzyskać?
Decyzja środowiskowa określa, czy planowana biogazownia może powstać w wybranej lokalizacji i jakie warunki musi spełnić inwestor, aby ograniczyć jej wpływ na otoczenie. Może wyznaczać ramy dla dalszego projektowania instalacji, np. wymagania dotyczące zabezpieczenia podłoża czy ograniczania zapachów.
Aby uzyskać decyzję środowiskową dla biogazowni, inwestor składa wniosek do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Dołącza kartę informacyjną przedsięwzięcia (KIP) i szereg innych dokumentów, m.in. mapę ewidencyjną, wypis z rejestru gruntów oraz analizę kosztów i korzyści.
Organ analizuje dokumentację, zasięga opinii innych instytucji, np. powiatowego inspektora sanitarnego czy RDOŚ i wydaje decyzję, którą publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej. Dla dużego czy szczególnie uciążliwego przedsięwzięcia może zarządzić ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Jak wygląda proces oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) dla biogazowni?
Organ może wymagać przeprowadzenia procedury OOŚ dla biogazowni, która ma:
- mieć dużą moc i zdolność produkcyjną;
- znajdować się jest blisko zabudowy mieszkalnej bądź wód, terenów podmokłych i zalewowych lub chronionych;
- przetwarzać odpady inne niż typowe substraty rolnicze;
- kumulować oddziaływania z innymi instalacjami w okolicy, np. fermą czy zakładem spożywczym.
- budzi kontrowersje wśród lokalnej społeczności i protesty społeczne
Gdy zarządzi ocenę oddziaływania na środowisko biogazowni, organ dodatkowo:
- Żąda od inwestora raportu oddziaływania na środowisko (OOŚ).
- Uzgadnia warunki realizacji m.in. z RDOŚ.
- Zapewnia udział społeczeństwa w postępowaniu – podaje je do wiadomości publicznej wraz z dokumentacją i umożliwia składanie uwag.
Jak przygotować kartę informacyjną przedsięwzięcia biogazowni?
Zawartość karty informacyjnej przedsięwzięcia określa art. 62 ustawy OOŚ. Ważne, aby kartę przygotował doświadczony zespół specjalistów – błędy i braki opóźniają realizację przedsięwzięcia, a niedokładne dane i wnioski mogą skłonić organ do przeprowadzenia OOŚ z ostrożności lub braków w dokumentacji, a ta procedura znacznie wydłuża postępowanie i zwiększa jego koszt.
W Eko-Projekt zwykle rekomendujemy inwestorom opracowanie karty informacyjnej o standardzie raportu oddziaływania na środowisko, m.in. z kompleksową oceną inwestycji w zakresie obliczeń i modelowania emisji do powietrza oraz hałasu. Pozwala to potencjalnie zaoszczędzić czas na procedurę administracyjną i wydanie decyzji środowiskowej w krótszej, uproszczonej ścieżce postępowania na podstawie samej KIP.
Decyzja środowiskowa dla biometanowni
- Jeśli biometanownia stanowi część biogazowni, organ ocenia razem produkcję biogazu, oczyszczanie i uzdatnianie gazu do biometanu oraz infrastrukturę towarzyszącą. Sama instalacja do produkcji biometanu nie wymaga wtedy oddzielnej DŚU.
- Jeśli inwestor rozbudowuje istniejącą biogazownię o moduł oczyszczania biogazu albo uruchamia osobną instalację przyjmującą biogaz z zewnątrz, powinien ponownie sprawdzić kwalifikację środowiskową. Ze względu na zmienione parametry lub zwiększone oddziaływanie instalacji konieczne może być uzyskanie lub zmiana DŚU.
Jakie pozwolenia środowiskowe (operacyjne) są potrzebne do funkcjonowania biogazowni?
W zależności od zdolności produkcyjnej i parametrów technicznych biogazowni przed rozpoczęciem eksploatacji prowadzący instalację powinien uzyskać:
- Pozwolenia sektorowe, m.in.:
- Na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza – gdy instalacja emituje spaliny lub inne zanieczyszczenia, np. z silnika kogeneracyjnego, kotła lub układu oczyszczania biogazu.
- Na wytwarzanie odpadów – gdy instalacja wytwarza powyżej 1 Mg odpadów niebezpiecznych rocznie albo powyżej 5000 Mg odpadów innych niż niebezpieczne rocznie2 (dotyczy odpadów powstających w instalacji, a nie samych substratów).
- Wodnoprawne – gdy biogazownia pobiera wodę, odprowadza ścieki do wód lub do ziemi, odprowadza ujęte wody opadowe albo wymaga wykonania urządzeń wodnych.
- Pozwolenie zintegrowane – zamiast pozwoleń sektorowych, jeśli instalacja przekracza progi IPPC (patrz tab. 1.).
Jeśli instalacja nie przekracza progów wymagających pozwolenia, ale ze względu na emisje wpływa na środowisko, zwykle trzeba ją zgłosić organowi ochrony środowiska.
Pozwolenie środowiskowe dla biometanowni
Podobnie jak w przypadku DŚU, biometanownia będąca częścią biogazowni nie wymaga osobnych pozwoleń środowiskowych. Jeśli moduł powstaje przy działającej biogazowni, inwestor powinien zweryfikować dotychczasowe decyzje i pozwolenia. Konieczna może być ich zmiana ze względu np. na nowe emisje, ścieki technologiczne i odpady z oczyszczania biogazu czy większe zużycie wody.
Okiem eksperta: Jakie błędy najczęściej popełniają inwestorzy podczas procesu pozyskiwania pozwoleń dla biogazowni?
- Niewystarczające przygotowanie danych technologicznych
Na obecnym poziomie wymagań urzędów opiniujących i weryfikujących dokumentację środowiskową wymagany jest poziom danych odpowiadających de facto poziomem koncepcji technologicznej. Brak wymaganej szczegółowości w opisach technologii często skutkuje obszernymi wezwaniami ze strony np. RDOŚ lub Wód Polskich. Niezbędny jest również udział projektanta, który opracuje tzw. PZT, czyli plan zagospodarowania terenu oraz bilans terenu. - Zmiana założeń technologicznych w trakcie procedury
W tym przypadku kluczowe znaczenie ma etap postępowania, na którym taka zmiana nastąpi. Jeżeli na początku, to szkody (opóźnienia) w postępowaniu są zwykle małe, jeżeli natomiast w środku lub pod koniec, skutkuje to koniecznością ponownych uzgodnień, ponownych konsultacji społecznych i znaczącym wydłużeniem czasu całego postępowania.
- Niedoszacowanie mocy instalacji
Jeżeli nastąpi to po wydaniu decyzji środowiskowej, skutkuje to niestety konieczności zmianą przedmiotowej decyzji i powtórzeniem całej procedury.
- Niedookreślenie rodzaju i ilości substratów
Analogicznie jak w punkcie wyżej.
- Wybór konfliktowej lokalizacji
Czasami konflikt społeczny trudno przewidzieć – ujawnia się dopiero po złożeniu wniosku. Natomiast są sytuacje ewidentne, których należy unikać przy wyborze potencjalnej lokalizacji, np. bliska zabudowa mieszkaniowa, bliskie sąsiedztwo wsi lub miejscowości, przejmowanie nieruchomości/instalacji, której prowadzenie przez poprzedniego właściciela budziło protesty społeczne, czy lokowanie inwestycji w gminie, której samorząd co do zasady jest przeciwny tego rodzaju inwestycjom.
Zawsze zalecamy naszym inwestorom, aby odbyć wstępne spotkanie rozpoznawcze w gminie – rozeznać się w kwestii przychylności lokalnego samorządu i braku obciążeń społecznych dla danej lokalizacji.
- Wybór lokalizacji na terenach chronionych
W tym przypadku sprawa jest bardziej złożona i zależy od dokładnego sprawdzenia sytuacji w terenie i przedmiotów ochrony danej formy ochrony przyrody (np. Natura 2000, obszar chronionego krajobrazu). Co do zasady wydanie decyzji środowiskowej na obszarach chronionych jest trudniejsze i bardziej czasochłonne ze względu na konieczność przeprowadzenia pogłębionej, czasami wielomiesięcznej inwentaryzacji przyrodniczej. Zawsze należy również brać pod uwagę odmowę uzgodnienia ze strony RDOŚ ze względu na zbyt duże oddziaływania planowanej inwestycji na przyrodę.
Decyzje i pozwolenia środowiskowe może w imieniu inwestora uzyskać firma świadcząca doradztwo w zakresie ochrony środowiska, taka jak Eko-Projekt. Oferujemy przygotowanie KIP czy raportu OOŚ wraz z prowadzeniem postępowań, a także stałą obsługę firm w zakresie realizacji ich obowiązków środowiskowych.
FAQ:
1. Czy biogazownie rolnicze do 0,5 MW wymagają DŚU?
Nie, biogazownie rolnicze o mocy do 0,5 MW nie wymagają decyzji środowiskowej. Biogazownie nierolnicze muszą uzyskać DŚU, jeśli przetwarzają ponad 10 t/dobę lub całkowita pojemność instalacji przekracza 25 000 t.
2. Kto powinien przygotować raport środowiskowy dla biogazowni?
Autor raportu środowiskowego musi spełnić wymagania określone w art. 74a ustawy OOŚ dotyczące wykształcenia i doświadczenia.
3. Ile się czeka na decyzje środowiskowe dla biogazowni w Polsce?
Zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego organ ma na wydanie decyzji kilka miesięcy, ale termin ten nie obejmuje czasu potrzebnego m.in. na uzupełnienie braków czy uzyskanie uzgodnień i opinii. Praktyka pokazuje, że na proces uzyskiwania decyzji środowiskowej należy zarezerwować około 12 miesięcy, przy protestach społecznych uzyskanie decyzji trwa czasami kilka lat.
4. Czy są firmy, które zajmują się dokumentacją środowiskową biogazowni?
Tak, taką firmą w Polsce jest m.in. Eko-Projekt, która przygotowuje dla inwestorów potrzebne dokumenty, a także w ich imieniu uzyskuje decyzje i pozwolenia środowiskowe. Posiadamy kilkudziesięcioletnie doświadczenie oraz zakończone postępowania środowiskowe dla instalacji biogazowych i biometanowych w całej Polsce.
5. Ile energii elektrycznej produkuje biogazownia o mocy 1 MW?
Biogazownia o mocy 1 MW produkuje średnio około 8,75 GWh energii elektrycznej i 8,83 GWh ciepła rocznie, co wystarcza na zasilenie ponad 300 tysięcy gospodarstw domowych3.
Bibliografia:
- Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Aktualna sytuacja na rynku biogazu rolniczego w Polsce, https://www.gov.pl/web/kowr/aktualna-sytuacja-na-rynku-biogazu-rolniczego-w-polsce-06-2026 (dostęp 17.06.2026).
- Polska Grupa Biogazowa, Jak działa biogazownia?, https://polskagrupabiogazowa.pl/jak-dziala-biogazownia/https://polskagrupabiogazowa.pl/jak-dziala-biogazownia/ (dostęp 17.06.2026).
- Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości.
- Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
- Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
- Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii.
- Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu.
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Przypisy:
- Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Aktualna sytuacja na rynku biogazu rolniczego w Polsce, https://www.gov.pl/web/kowr/aktualna-sytuacja-na-rynku-biogazu-rolniczego-w-polsce-06-2026 (dostęp 17.06.2026).
- Art. 180a Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/prawo-ochrony-srodowiska-16901353 (dostęp 17.06.2026).
- Polska Grupa Biogazowa, Jak działa biogazownia?, https://polskagrupabiogazowa.pl/jak-dziala-biogazownia/https://polskagrupabiogazowa.pl/jak-dziala-biogazownia/ (dostęp 17.06.2026).
