Normy hałasu w środowisku – jaki jest dopuszczalny poziom hałasu? 

Spis treści:

1. Czym jest hałas w środowisku?
2. Kto ustala dopuszczalny poziom hałasu w środowisku?
3. Jakie są dopuszczalne normy hałasu w środowisku?
4. Jaki jest wpływ hałasu na środowisko?
   • Okiem eksperta:
5. Kiedy i jak zmierzyć poziom emisji hałasu w zakładzie?
6. FAQ
7. Bibliografia
8. Przypisy

Czym jest hałas w środowisku?

Dyrektywa 2002/49/WE odnosząca się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku definiuje hałas środowiskowy jako niepożądane lub szkodliwe dźwięki powodowane przez działalność człowieka na wolnym powietrzu². Chodzi więc o hałas, który jest słyszalny poza budynkami i oddziałuje na otoczenie – mieszkańców okolicznej zabudowy, użytkowników terenów rekreacyjnych i miejsc wypoczynku oraz żyjące na tym obszarze zwierzęta (a pośrednio także rośliny zależne od zwierząt zapylających i rozsiewających nasiona).

Źródłem hałasu środowiskowego są m.in.:

• zakłady przemysłowe i instalacje techniczne (w tym wentylatory, sprężarki, agregaty chłodnicze, transport wewnątrzzakładowy);
• transport drogowy, kolejowy i lotniczy;
• place budowy;
• porty, terminale przeładunkowe i logistyczne.

Nie każdy uciążliwy dźwięk jest jednak hałasem środowiskowym w rozumieniu dyrektywy 2002/49/WE. Poza jej zakresem pozostają m.in.:

• hałas powodowany przez samą osobę narażoną;
• hałas domowy i sąsiedzki;
• hałas w miejscu pracy;
• hałas wewnątrz środków transportu.

Te kategorie podlegają odrębnym regulacjom, m.in. przepisom BHP, kodeksu wykroczeń czy prawu lokatorskiemu.

Co warto również zauważyć, nie wszystkie tereny są chronione akustycznie, wyłączone spod przepisów są mi.n. tereny przemysłowe i niezamieszkałe.

Kto ustala dopuszczalny poziom hałasu w środowisku?

Dopuszczalne poziomy hałasu określa minister właściwy do spraw klimatu w porozumieniu z ministrem zdrowia³. Aktualnie obowiązuje rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r., które określa dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku w zależności od rodzaju terenu i źródła hałasu. Polskie regulacje wdrożyły dyrektywę 2002/49/WE.

Jakie są dopuszczalne normy hałasu w środowisku?

Przywołane rozporządzenie ustala normy według dwóch kryteriów: 

1. Rodzaju terenu chronionego – rozporządzenie obejmuje sześć grup terenów: przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową (jednorodzinną, wielorodzinną i zagrodową), szpitale i domy opieki, budynki związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, na cele uzdrowiskowe, na cele rekreacyjno-wypoczynkowe oraz na cele mieszkaniowo-usługowe. 
2. Rodzaju źródła hałasu – zakłady przemysłowe i pozostałe obiekty, drogi i linie kolejowe, lotniska oraz linie elektroenergetyczne. Hałas przemysłowy podlega ściślejszym limitom niż transportowy.

Normy hałasu określa się czterema wskaźnikami:

1. LDWN (ang. Lden)– długookresowy średni poziom dźwięku A (wartości ważonej filtrem odpowiadającym czułości ludzkiego ucha) wyznaczony w ciągu całego roku, z uwzględnieniem pory dnia, wieczoru i nocy; służy do sporządzania strategicznych map hałasu.
2. LN (ang. Lnight) – długookresowy średni poziom dźwięku A w porze nocnej (22:00–6:00) w ciągu całego roku; służy w tym samym celu.
3. LAeqD – równoważny poziom dźwięku A w porze dnia (6:00–22:00) jednej doby; stanowi podstawę decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu.
4. LAeqN – równoważny poziom dźwięku A w porze nocy (22:00–6:00) jednej doby; również jest podstawą decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu⁴.

Tab. Przykładowe normy emisji hałasu. Źródło: opracowanie własne na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/dopuszczalne-poziomy-halasu-w-srodowisku-17361247 (dostęp 20.05.2026).

Rodzaj terenu	Zakłady przemysłowe LAeqD / LAeqN	Drogi i linie kolejowe LAeqD / LAeqN
Strefa ochronna „A” uzdrowiska, tereny szpitali poza miastem	45 / 40 dB	50 / 45 dB
Tereny: zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej; związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży; domów opieki społecznej; szpitali w miastach	50 / 40 dB	61 / 56 dB
Tereny: zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i zamieszkania zbiorowego; zabudowy zagrodowej; rekreacyjno-wypoczynkowe; mieszkaniowo-usługowe	55 / 45 dB	65 / 56 dB
Strefa śródmiejska miast powyżej 100 tys. mieszkańców (teren zwartej zabudowy mieszkaniowej z koncentracją obiektów administracyjnych, handlowych i usługowych)	55 / 45 dB	68 / 60 dB

Klasyfikację terenu określa miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W razie jego braku decyduje rzeczywiste zagospodarowanie tego i sąsiednich terenów⁵. 

Jaki jest wpływ hałasu na środowisko?

Przewlekła ekspozycja na hałas powoduje wymierne szkody u ludzi i w przyrodzie.

• Zdrowie ludzi – uszkadza słuch oraz zwiększa ryzyko nadciśnienia, zawałów serca, zaburzeń snu i problemów ze zdrowiem psychicznym⁶.
• Życie zwierząt – zaburza żerowanie, sen i wykrywanie drapieżników, podnosi poziom hormonów stresu i utrudnia rozmnażanie.
• Funkcjonowanie ekosystemów – zmienia zachowania zwierząt, co przekłada się na całe sieci powiązań między gatunkami w siedlisku⁷.

Kiedy i jak zmierzyć poziom emisji hałasu w zakładzie?

W zakładach, dla których wydano decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu lub pozwolenie zintegrowane, okresowe pomiary hałasu wykonuje się raz na dwa lata⁹. Pomiary powinno przeprowadzać akredytowane laboratorium badawcze, które dysponuje:

• miernikami poziomu dźwięku i kalibratorami akustycznymi pierwszej klasy dokładności;
• statywem umożliwiającym instalację mikrofonu na wysokości 4 m;
• stacją meteorologiczną rejestrującą warunki pomiaru: temperaturę, wilgotność, ciśnienie i prędkość wiatru;
• możliwością modelowania matematycznego rozprzestrzeniania się hałasu zgodnie z normą PN-ISO 9613-2;
• doświadczeniem w pomiarach hałasu z różnych źródeł: instalacji i urządzeń przemysłowych, maszyn, dróg, linii kolejowych i tramwajowych.

Pomiar hałasu można zlecić m.in. naszej firmie Eko-Projekt – współpracujemy z akredytowanym laboratorium badawczym spełniającym powyższe wymagania.

FAQ:

1. Jaki jest dopuszczalny poziom hałasu w pokoju mieszkalnym?

Poziom hałasu przenikający do wnętrza mieszkań regulują polskie normy budowlane. Norma PN-B-02151-2:2018-01 określa najwyższy dopuszczalny poziom dźwięku A w pomieszczeniach mieszkalnych na 40 dB w dzień i 30 dB w nocy. Wartości dotyczą hałasu przenikającego od wyposażenia technicznego budynku oraz innych urządzeń wewnątrz i na zewnątrz budynku.

2. Jaka jest maksymalna norma hałasu na stanowisku pracy?

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. ustala trzy progi najwyższego dopuszczalnego natężenia: 85 dB ekspozycji w 8-godzinnym dniu pracy (LEX,8h), 115 dB maksymalnego poziomu dźwięku A (LAmax) w dowolnym momencie pracy i 135 dB szczytowego poziomu dźwięku C (LCpeak), np. hałasu impulsowego czy wybuchów¹⁰.

3. Czym różni się hałas środowiskowy od hałasu w miejscu pracy?

Hałas środowiskowy reguluje Prawo ochrony środowiska – dotyczy emisji oddziałującej na otoczenie np. zakładu, w tym sąsiednie tereny mieszkaniowe. Hałas w miejscu pracy podlega przepisom BHP, których celem jest ochrona słuchu pracowników wewnątrz zakładu. Odrębne są normy, pomiary i organy nadzoru.

4. Od jakiego poziomu hałas drogowy zaczyna szkodzić zdrowiu?

Zalecenia WHO dotyczące hałasu drogowego sugerują, aby poziomy hałasu nie przekraczały 53 dB Lden oraz 45 dB Lnight, ponieważ wyższe wartości wiążą się z niekorzystnymi skutkami dla zdrowia. Poziomy hałasu od 35 do 70 dB powodują zmęczenie układu nerwowego i utrudniają zasypianie. Poziomy hałasu od 85 do 130 dB są niebezpieczne i mogą prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń słuchu oraz zaburzeń zdrowotnych¹¹.

5. Jakie skutki dla zdrowia ludzi ma długotrwałe narażenie na hałas środowiskowy?

Według Europejskiej Agencji Środowiska długotrwałe narażenie na hałas środowiskowy (zwłaszcza drogowy) powoduje w Europie rocznie 12 000 przedwczesnych zgonów oraz 48 000 nowych przypadków choroby niedokrwiennej serca¹².

Bibliografia:

1. Dyrektywa 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. odnosząca się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzienniki-UE/dyrektywa-2002-49-we-odnoszaca-sie-do-oceny-i-zarzadzania-poziomem-halasu-w-67427876 (dostęp 20.05.2026).
2. European Environment Agency (2020), Health risks caused by environmental noise in Europe, https://www.eea.europa.eu/publications/health-risks-caused-by-environmental (dostęp 20.05.2026).
3. Kok A.C. M., How chronic anthropogenic noise can affect wildlife communities, „Frontiers in Ecology and Evolution” 2023, t. 11, https://www.frontiersin.org/journals/ecology-and-evolution/articles/10.3389/fevo.2023.1130075/full (dostęp 20.05.2026).
4. Pawlas K., Hałas jako czynnik zanieczyszczający środowisko – aspekty medyczne, „Medycyna Środowiskowa – Environmental Medicine” 2015, t. 18, nr 4, s. 49–56, https://psjd.icm.edu.pl/psjd/element/bwmeta1.element.psjd-0452173c-fc76-4e10-b9f3-f8b88f3bad44 (dostęp 20.05.2026).
5. Peris E., European Environment Agency, Interview — Assessing the health and environmental impacts of noise, https://www.eea.europa.eu/en/newsroom/editorial/health-and-environmental-impacts-of-noise (dostęp 20.05.2026).
6. PN-B-02151-2:2018-01 „Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach. Część 2: Wymagania dotyczące dopuszczalnego poziomu dźwięku w pomieszczeniach”.
7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/dopuszczalne-poziomy-halasu-w-srodowisku-17361247 (dostęp 20.05.2026).
8. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/najwyzsze-dopuszczalne-stezenia-i-natezenia-czynnikow-szkodliwych-dla-18733965 (dostęp 20.05.2026).
9. Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 września 2021 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/wymagania-w-zakresie-prowadzenia-pomiarow-wielkosci-emisji-19146392 (dostęp 20.05.2026).
10. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/prawo-ochrony-srodowiska-16901353 (dostęp 20.05.2026).
11. WHO, Housing and Health Guidelines, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK535301/table/ch8.tab11/ (dostęp 20.05.2026).

Przypisy:

1. Art. 115 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/prawo-ochrony-srodowiska-16901353 (dostęp 20.05.2026).
2. Art. 3 Dyrektywy 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. odnosząca się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzienniki-UE/dyrektywa-2002-49-we-odnoszaca-sie-do-oceny-i-zarzadzania-poziomem-halasu-w-67427876 (dostęp 20.05.2026).
3. Art. 113 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska.
4. Art. 112 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska.
5. Art. 115 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska.
6. K. Pawlas, Hałas jako czynnik zanieczyszczający środowisko – aspekty medyczne, „Medycyna Środowiskowa – Environmental Medicine” 2015, t. 18, nr 4, s. 49–56, https://psjd.icm.edu.pl/psjd/element/bwmeta1.element.psjd-0452173c-fc76-4e10-b9f3-f8b88f3bad44 (dostęp 20.05.2026).
7. A. C. M. Kok, How chronic anthropogenic noise can affect wildlife communities, „Frontiers in Ecology and Evolution” 2023, t. 11, https://www.frontiersin.org/journals/ecology-and-evolution/articles/10.3389/fevo.2023.1130075/full (dostęp 20.05.2026).
8. E. Peris, European Environment Agency, Interview — Assessing the health and environmental impacts of noise, tłum. autor, https://www.eea.europa.eu/en/newsroom/editorial/health-and-environmental-impacts-of-noise (dostęp 20.05.2026).
9. § 8 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 września 2021 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/wymagania-w-zakresie-prowadzenia-pomiarow-wielkosci-emisji-19146392 (dostęp 20.05.2026).
10. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20140000817/O/D20140817.pdf (dostęp 20.05.2026).
11. WHO, Housing and Health Guidelines, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK535301/table/ch8.tab11/ (dostęp 20.05.2026).
12. European Environment Agency, Health risks caused by environmental noise in Europe, https://www.eea.europa.eu/publications/health-risks-caused-by-environmental (dostęp 20.05.2026).