Aug. 25, 2026 .

Jaką obsadę na fermie można utrzymywać bez decyzji środowiskowej i pozwolenia zintegrowanego?

Fermę można prowadzić bez decyzji środowiskowej i pozwolenia zintegrowanego – obowiązek ich uzyskania zależy od maksymalnej obsady, lokalizacji i sposobu prowadzenia chowu. Skala największych hodowli jest jednak zbliżona do działalności przemysłowej – spośród 3623 instalacji objętych w Polsce pozwoleniem zintegrowanym blisko 1300 – czyli co trzecią – stanowią fermy drobiu i fermy trzody chlewnej¹.

Jakie gatunki zwierząt wymagają decyzji środowiskowej? Ile zwierząt można trzymać bez pozwolenia zintegrowanego? Jakie obowiązki pozostają mimo nieprzekroczenia tych progów?

Spis treści:

Hodowla zwierząt a przepisy środowiskowe – najważniejsze informacje
Jak prowadzić fermę bez decyzji środowiskowej?
Jak prowadzić fermę bez pozwolenia zintegrowanego?
Jak zmienią się progi po wdrożeniu IED 2.0?
Co grozi za brak wymaganej decyzji środowiskowej lub pozwolenia zintegrowanego?
Jakie są wymagania prawne dla małej fermy rolniczej?
Okiem eksperta: Jakie błędy popełniają prowadzący małe fermy?
FAQ
Bibliografia
Przypisy

Hodowla zwierząt a przepisy środowiskowe – najważniejsze informacje

Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach uzyskuje się na etapie przygotowania przedsięwzięcia, przed m.in. pozwoleniem na budowę. Gewerbeerlaubnisse / Basisreports określają natomiast warunki eksploatacji dużej instalacji, w tym dopuszczalne emisje.
Obowiązek uzyskania decyzji środowiskowej zależy od maksymalnej planowanej obsady, gatunku zwierząt, lokalizacji fermy oraz łącznych parametrów powiązanych obiektów. W części przypadków organ rozstrzyga również, czy konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko.
Pozwolenia zintegrowanego wymagają obecnie duże instalacje do intensywnego chowu drobiu lub świń. O kwalifikacji nie decyduje jednak liczba zwierząt utrzymywanych w danym czasie, lecz zdolność produkcyjna instalacji.
Trwają prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (nr UC99 w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów). Polska ma w ten sposób wdrożyć dyrektywę IED 2.0. Projektowane przepisy mają obniżyć część progów, wprowadzić nowy sposób przeliczania obsady i nakazać sumowanie obsady w powiązanych instalacjach.
Brak obowiązku uzyskania decyzji środowiskowej albo pozwolenia zintegrowanego nie wyłącza pozostałych wymagań. W zależności od sposobu prowadzenia fermy mogą być potrzebne m.in. zgłoszenie instalacji, pozwolenie emisyjne lub wodnoprawne oraz uregulowanie gospodarki odpadami i nawozami naturalnymi.

Jak prowadzić fermę bez decyzji środowiskowej?

Jeżeli inwestor chce zrealizować fermę bez konieczności uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, musi odpowiednio zaplanować maksymalną obsadę, lokalizację oraz zakres i powiązania poszczególnych obiektów. Pod uwagę bierze się liczbę zwierząt, którą może pomieścić instalacja, a nie średnią obsadę w ciągu roku.

Najważniejsze zasady:

Z reguły decyzje środowiskowe są wymagane dla chowu lub hodowli zwierząt w liczbie odpowiadającej co najmniej 60 dużym jednostkom przeliczeniowym inwentarza (DJP), a w przypadku norek 30 DJP². Takie przedsięwzięcie zalicza się do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Organ analizuje wtedy jego uwarunkowania i rozstrzyga, czy trzeba przeprowadzić ocenę oddziaływania na środowisko.
Jeżeli planowana obsada osiąga co najmniej 210 DJP, a w przypadku norek 105 DJP, ocena oddziaływania na środowisko jest obowiązkowa³. Przedsięwzięcie zalicza się wówczas do mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Inwestor składa raport OOŚ, na podstawie którego organ przeprowadza ocenę przed wydaniem decyzji.
W określonych lokalizacjach decyzję trzeba uzyskać już dla obsady od 40 DJP, a w przypadku norek od 20 DJP. Niższe progi obowiązują m.in. na obszarach chronionych i w ich otulinach oraz w odległości mniejszej niż 210 m od wskazanych terenów mieszkaniowych, zabudowy zagrodowej z budynkiem mieszkalnym, terenów rekreacyjno-wypoczynkowych⁴.
Sumuje się maksymalną obsadę planowanych, istniejących i realizowanych obiektów tego samego rodzaju na terenie jednego zakładu. Podział jednego przedsięwzięcia na kilka budynków nie pozwala więc uniknąć obowiązku uzyskania decyzji.
Przy rozbudowie uwzględnia się także wcześniejsze etapy, nawet jeśli w czasie ich realizacji decyzja środowiskowa nie była wymagana. O obowiązku jej uzyskania może więc przesądzić łączna skala fermy, a nie tylko zakres planowanej rozbudowy.

Jak prowadzić fermę bez pozwolenia zintegrowanego?

Jeżeli inwestor chce prowadzić fermę bez pozwolenia zintegrowanego, powinien tak zaplanować zdolność produkcyjną instalacji, aby liczba stanowisk mieściła się w granicach określonych w przepisach. Obecnie bez takiego pozwolenia można eksploatować instalacje do intensywnego chowu obejmujące najwyżej:

40 000 stanowisk dla drobiu;
2000 stanowisk dla świń o masie powyżej 30 kg;
750 stanowisk dla macior⁵.

Wskazane wartości dotyczą maksymalnej liczby stanowisk, a nie faktycznej liczby zwierząt przebywających w budynkach w dniu kontroli. Okresowe zmniejszenie obsady nie zmienia więc kwalifikacji fermy.

Jak zmienią się progi po wdrożeniu IED 2.0?

Projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (UC99) i projekt rozporządzenia wykonawczego przewidują zmianę katalogu instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego oraz sposobu przeliczania obsady. Dotychczasowe progi wyrażone liczbą stanowisk mają zostać zastąpione progami opartymi na współczynniku przeliczeniowym obsady (WPO).

Odrębna jednostka jest potrzebna, ponieważ współczynniki przyjęte w dyrektywie IED 2.0 różnią się od współczynników DJP stosowanych w polskich przepisach. DJP pozostanie miarą stosowaną przy decyzjach środowiskowych, a WPO pozwoli ocenić, czy instalacja wymaga pozwolenia zintegrowanego.

Jeżeli przepisy wejdą w życie w proponowanym kształcie, pozwolenie zintegrowane będzie wymagane dla instalacji, których maksymalna obsada wyniesie co najmniej:

350 WPO dla chowu świń;
300 WPO dla chowu kur niosek;
280 WPO dla chowu pozostałego drobiu;
380 WPO dla łącznego chowu świń i drobiu⁶.

Skutki zmian będą różne dla poszczególnych rodzajów chowu. W części przypadków dopuszczalna obsada bez pozwolenia zintegrowanego znacznie się zmniejszy, np. dla kur niosek spadnie niemal o połowę. Projekt obejmie też grupy zwierząt, dla których obecne przepisy nie przewidują odrębnych progów.

WPO oblicza się, mnożąc maksymalną liczbę zwierząt w danej grupie przez przypisany jej współczynnik, np. 0,500 dla lochy, 0,300 dla pozostałych świń, 0,014 dla kury nioski i 0,007 dla brojlera. Jeżeli w instalacji utrzymuje się kilka grup zwierząt, uzyskane wartości się sumuje.

Sumowanie powiązanych instalacji

Projektowane przepisy mają zapobiegać formalnemu dzieleniu jednej fermy na kilka odrębnych instalacji. Przy obliczaniu WPO trzeba będzie uwzględnić także instalacje powiązane technologicznie lub organizacyjnie albo korzystające ze wspólnej infrastruktury. Wartości WPO będą sumowane, gdy:

instalacje znajdują się na terenie jednego zakładu;
są położone na sąsiadujących terenach i prowadzi je ten sam podmiot;
prowadzący są powiązani gospodarczo lub prawnie;
instalacje korzystają ze wspólnej infrastruktury, np. sieci wodociągowej, zasilania, drogi dojazdowej, magazynu pasz, płyty obornikowej lub zbiornika na gnojowicę⁷.

Jeżeli instalacje tworzą funkcjonalnie powiązaną całość, o obowiązku uzyskania pozwolenia zintegrowanego przesądzi ich łączny WPO.

Wyłączenia dla chowu ekologicznego i pastwiskowego

Zgodnie z projektem część ferm będzie zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia zintegrowanego mimo przekroczenia progów WPO. Wyłączenie ma objąć chów ekologiczny prowadzony zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/848 oraz określone systemy ekstensywne. W przypadku chowu pastwiskowego gęstość obsady ma wynosić mniej niż 2 DJP na hektar, a zwierzęta powinny korzystać z wybiegu przez znaczną część roku lub sezonowo. Grunty wykorzystywane w takim systemie mają służyć wypasowi lub produkcji paszy dla utrzymywanych zwierząt⁸.

Dopuszczalna obsada zwierząt bez decyzji środowiskowej i pozwolenia zintegrowanego

Tab. 1. Maksymalna obsada poniżej podstawowych progów wymagających decyzji środowiskowej lub pozwolenia zintegrowanego. Źródło: obliczenia własne na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r., rozporządzenia Ministra Środowiska z 27 sierpnia 2014 r. oraz projektu rozporządzenia wykonawczego do projektu ustawy UC99.

Rodzaj chowu	Bez decyzji środowiskowej	Bez pozwolenia zintegrowanego – obecnie	Bez pozwolenia zintegrowanego – według projektu wdrażającego IED 2.0*
Kury nioski	Do 14 999 szt.; przy niższym progu lokalizacyjnym – 9999 szt.	Do 40 000 stanowisk, czyli 40 000 szt.	Do 21 428 szt.
Brojlery	Do 14 999 szt.; przy niższym progu – 9999 szt.	Do 40 000 szt.	Do 39 999 szt.
Indyki	Do 2499 szt.; przy niższym progu – 1666 szt.	Do 40 000 szt.	Do 9333 szt.
Kaczki	Do 14 999 szt.; przy niższym progu – 9999 szt.	Do 40 000 szt.	Do 27 999 szt.
Gęsi	Do 7499 szt.; przy niższym progu – 4999 szt.	Do 40 000 szt.	Do 13 999 szt.
Lochy o masie co najmniej 50 kg	Do 171 szt.; przy niższym progu – 114 szt.	Do 750 szt.	Do 699 szt.
Pozostałe świnie	Do 428 szt.; przy niższym progu – 285 szt.	Do 2000 szt. o masie powyżej 30 kg	Do 1166 szt.
Warchlaki o masie do 20 kg	Do 857 szt.; przy niższym progu – 571 szt.	Brak odrębnego progu dla tej grupy	Do 12 962 szt.

* Projektowane wartości będą miały zastosowanie, jeżeli projekt ustawy UC99 i rozporządzenie wykonawcze wejdą w życie w obecnie proponowanym brzmieniu. Maksymalne liczby zwierząt obliczono na podstawie współczynników WPO wskazanych w projekcie.

W każdym z przedstawionych przypadków obowiązek uzyskania decyzji środowiskowej powstaje wcześniej niż obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Zmiany wynikające z IED 2.0 obejmą więc fermy, które już ze względu na obsadę wymagają DŚU.

Co grozi za brak wymaganej decyzji środowiskowej lub pozwolenia zintegrowanego?

Tab. 2. Konsekwencje braku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub pozwolenia zintegrowanego. Źródło: opracowanie własne na podstawie ustawy OOŚ, ustawy Prawo ochrony środowiska oraz dyrektywy IED 2.0.

Naruszenie	Możliwe konsekwencje
Uzyskanie pozwolenia na budowę lub innej decyzji inwestycyjnej bez wymaganej DŚU	Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez wcześniejszej decyzji środowiskowej
Naruszenie warunków, wymogów lub obowiązków określonych w decyzji środowiskowej	Administracyjna kara pieniężna od 5 tys. do 1 mln zł, wymierzana przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska
Realizacja przedsięwzięcia bez wymaganej decyzji środowiskowej	Obecnie ustawa OOŚ nie przewiduje odrębnej administracyjnej kary pieniężnej za sam brak DŚU (projekt jej nowelizacji przewiduje karę od 100 tys. do 10 mln zł)
Niespełnienie wymagań ochrony środowiska przed rozpoczęciem użytkowania instalacji	Wstrzymanie oddania instalacji do użytkowania przez Inspekcję Ochrony Środowiska
Eksploatacja fermy bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego	Wstrzymanie użytkowania instalacji oraz opłata podwyższona o 500% za emisję gazów lub pyłów bez wymaganego pozwolenia
Najpoważniejsze naruszenia objęte IED 2.0	Po wdrożeniu dyrektywy do polskiego prawa maksymalna kara dla osoby prawnej ma wynosić co najmniej 3% jej rocznego obrotu w Unii Europejskiej

Jakie są wymagania prawne dla małej fermy rolniczej?

Brak obowiązku uzyskania decyzji środowiskowej i pozwolenia zintegrowanego nie zwalnia z pozostałych formalności. Ich zakres zależy m.in. od lokalizacji i sposobu prowadzenia chowu. Konieczne mogą być:

zgodność zamierzenia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy;
zgłoszenie instalacji lub uzyskanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza;
uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego;
zapewnienie wymaganych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych i gospodarowanie nimi zgodnie z przepisami;
prowadzenie ewidencji odpadów i przekazywanie ich uprawnionym odbiorcom;
składanie wykazów i wnoszenie opłat za korzystanie ze środowiska;
rejestracja działalności oraz spełnienie wymagań nadzorowanych przez Inspekcję Weterynaryjną, m.in. dotyczących bioasekuracji, warunków utrzymania i dobrostanu zwierząt.

Okiem eksperta: Jakie błędy popełniają prowadzący małe fermy?

Traktują powiązane obiekty jako odrębne inwestycje. Parametry budynków i instalacji tworzących funkcjonalną całość ocenia się łącznie.
Podają aktualną zamiast maksymalnej obsady. Liczy się zdolność produkcyjna instalacji, nie liczba zwierząt utrzymywanych w dniu kontroli.
Pomijają wcześniejsze etapy rozbudowy. O obowiązkach może przesądzić łączna skala istniejących i planowanych obiektów.
Nie uwzględniają lokalizacji. Bliskość zabudowy mieszkaniowej, terenów rekreacyjnych lub obszarów chronionych może oznaczać niższy próg.
Traktują poszczególne obowiązki jako zamienne. Brak decyzji środowiskowej nie wyłącza konieczności zgłoszenia instalacji ani uzyskania pozwolenia emisyjnego lub wodnoprawnego.
Planują fermę dokładnie na granicy progu. Niewielka zmiana liczby stanowisk, technologii lub sposobu wykorzystania budynków może spowodować powstanie dodatkowych obowiązków.

FAQ:

1. Kiedy fermy nie potrzebują zgody urzędu ochrony środowiska?

Ferma może działać bez decyzji środowiskowej i pozwolenia zintegrowanego, gdy maksymalna obsada – po zsumowaniu obsady powiązanych obiektów i zastosowaniu progu właściwego dla danej lokalizacji – mieści się w odpowiednim limicie. Nadal mogą być jednak potrzebne inne zgłoszenia, pozwolenia lub uzgodnienia.

2. Jak legalnie prowadzić hodowlę drobiu lub krów bez decyzji środowiskowej?

Maksymalna obsada powinna co do zasady wynosić mniej niż 60 DJP, a w lokalizacjach objętych niższym progiem mniej niż 40 DJP. Trzeba uwzględnić również obsadę wszystkich powiązanych obiektów oraz spełnić pozostałe wymagania środowiskowe, budowlane i weterynaryjne.

3. Co obejmuje pozwolenie zintegrowane dla fermy?

Pozwolenie zintegrowane określa w jednej decyzji warunki eksploatacji instalacji i jej oddziaływania na środowisko. Wskazuje m.in. dopuszczalne wielkości emisji, zasady monitoringu oraz wymagania wynikające z najlepszych dostępnych technik (BAT).

Bibliografia:

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych i emisji pochodzących z chowu zwierząt gospodarskich (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola), https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzienniki-UE/dyrektywa-2010-75-ue-w-sprawie-emisji-przemyslowych-i-emisji-pochodzacych-z-67999082 (dostęp 04.08.2026).
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1785 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie zmiany dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) i dyrektywy Rady 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzienniki-UE/dyrektywa-2024-1785-w-sprawie-zmiany-dyrektywy-parlamentu-europejskiego-i-72359498 (dostęp 04.08.2026).
Otwarte dane, Rejestr instalacji posiadających pozwolenia zintegrowane (dane aktualne na dzień 31 grudnia 2024), https://dane.gov.pl/pl/dataset/1673,rejestr-instalacji-posiadajacych-pozwolenie-zintegrowane/resource/63625/table?page=1&per_page=20&q=&sort= (dostęp 04.08.2026).
Projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (nr UC99, wersja z dnia 10 marca 2026), https://legislacja.gov.pl/projekt/12408200/katalog/13192264#13192264 (dostęp 04.08.2026).
Projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (wersja z 25 lutego 2026), https://legislacja.gov.pl/projekt/12408200/katalog/13192264#13192264 (dostęp 04.08.2026).
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/rodzaje-instalacji-mogacych-powodowac-znaczne-zanieczyszczenie-18120967 (dostęp 04.08.2026).
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/przedsiewziecia-mogace-znaczaco-oddzialywac-na-srodowisko-18895096 (dostęp 04.08.2026).
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/udostepnianie-informacji-o-srodowisku-i-jego-ochronie-udzial-17497783 (dostęp 04.08.2026).
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/prawo-ochrony-srodowiska-16901353 (dostęp 04.08.2026).

Przypisy:

Otwarte dane, Rejestr instalacji posiadających pozwolenia zintegrowane (dane aktualne na dzień 31 grudnia 2024), https://dane.gov.pl/pl/dataset/1673,rejestr-instalacji-posiadajacych-pozwolenie-zintegrowane/resource/63625/table?page=1&per_page=20&q=&sort= (dostęp 04.08.2026).
§ 3 ust. 1 pkt 104 lit. b, § 3 ust. 1 pkt 103 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/przedsiewziecia-mogace-znaczaco-oddzialywac-na-srodowisko-18895096 (dostęp 04.08.2026).
§ 2 ust. 1 pkt 51 lit. a i b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
§ 3 ust. 1 pkt 103 lit. a oraz pkt 104 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Ust. 6 pkt 8 Załącznika do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości.
Ust. 6 pkt 8 załącznika nr 1 do projektu Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (wersja z dnia 25 lutego 2026 r.), https://legislacja.gov.pl/projekt/12408200/katalog/13192264#13192264 (dostęp 04.08.2026).
§ 3 ust. 1, 2 i 3 projektu Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 25 lutego 2026 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (wersja z dnia 25 lutego 2026 r.), https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12408200/katalog/13192264#13192264 (dostęp 04.08.2026).
Ust. 6 pkt 8 lit. a–c załącznika nr 1 do projektu Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (wersja z dnia 25 lutego 2026 r.).